رامز للدراسات

تاریخ طوایف عرب لیشتر (از طوایف  عرب کهگیلویه و بویراحمد)
مصدر : کبنا نیوز

طوایف عرب مقیم گچساران، باشت  و لیشتر از دیرینه قدرتمندی برخوردار بوده و از طوایف خوشنام اعراب هجرت نموده از  مناطقی بوده اند که به انحاء مختلف به این دیار روی آورده اند و مهندس غلام رضا  پاکدل مدیرعامل شرکت بهره برداری نفت و گاز گچساران نیز از دل همین طوایف برخاسته  است متن زیر مقاله جهانمرد صریحی درباره تاریخ طوایف عرب لیشتر می باشد که در هفته  نامه زاگرس ایارن منتشر گردیده است.

نقش عربهای بنی طُرف لیشتر در  چُرام

یکی از شش قبیله بزرگ عرب خوزستان طایفه بنی  طرف است.

اُعوشیر یا “علی شیر” فرزند اُمهاوی بن شیخ ضیاح بن  … بن شیخ خجّربن عدُّی حاتم طائی از بزرگان یمن بود. اوایل حکومت افشاریان علی شیر  از سوسنگرد به رامهرمز نقل مکان می کند و در مدت کوتاهی به خاطر لیاقت و شایستگی و  شجاعتی که از خود نشان می دهد توانست داماد حاجی محمد بختیاری از تجّار بزرگ و با  نفوذ خوزستان در رامهرمز شود.

علی شیر، از زن بختیاری خود  صاحب سه فرزند : علی، مراد و علیخان شد. بعد از وفاتش مراد راهی سلطان آباد شد و  خادم امامزاده ابوالقاسم گردید، چون مادرشان بختیاری بود در زمان صمصام الدوله  بختیاری که صاحب املاک زیادی در چرام بود، بدستور او علیخان فرزند سوم علی شیر وارد  چرام شد و علی با خانواده این مشایخ گُل بار ازدواج کرد و با فامیل زنش ادغام گردید.

علیخان بعد از مدتی که در چرام صاحب اقتدار و موقعیت مناسبی شد توانست با دختر محمد  علیخان بویر احمدی فرزند محمد طاهر خان بزرگ بویر احمدی ازدواج کند، علیخان اسم  فرزندش را علی شیر گذاشت و با حمایتی که بویراحمدیها از علیخان و پسرش می کردند،  توانستند در زمان کوتاهی صاحب قدرت، ثروت وشهرت فراوان گردند. فرزندان علیخان و  نوادگانش به خاطر اینکه به مکتب می رفتند به لقب “ملا” نائل می گردیدند.

علی شیر با دختری از طایفه علی مؤمنین ازدواج کرد ونام پدر زنش سردار رئیس ایل بود،  علی شیر صاحب دو پسر بنام نظر و حسین شد، و نوادگان این دو نفر نقش بسزایی در چرام  و لیشتر ایفاء کردند.

حسین با دختری که پدرش بنام “الله کس”  از طایفه تاس احمدی بود ازدواج کرد و نظر با دختر هادی خان بویراحمدی پیوند ازدواج  بست، علیخان بعد از ازدواج دو فرزندش، با دختری از طایفه عرب امیر المؤمنین زیدانی  ازدواج کرد که صاحب پسری بنام عباس “عباد” شد.

فرزند نظر،  خانعلی و فرزند حسین، فرهاد ؛ این دو در چرام صاحب فرزندان زیادی شدند که به شرح  ذیل می باشد :

فرزندان خانعلی : از زن اول خود که از عربهای  خواجه جزء ایل طیبی بود، خداوند پسری بنام نظر و دختری به او عطاء فرمود.

زن دوم : دختر گشتاسب خواهر کی شمشیر گشتاسبی بود صاحب سه پسر بنامهای : حاصل، علی  خان، فریح شد.

زن سوم : دختری از عرب های دیلمی (آغاجاری)  صاحب دو پسر بنام : صریح و مریح گردید.

زن چهارم : از طایفه  شاه محمدی از بویر احمد گرمسیری واقع در آرو و صاحب یک پسر بنام محمد علی شد. پسر  عموی خانعلی فرزند حسین بنام فرهاد که با دختر احمد زیدانی ازدواج کرده بود صاحب  هفت فرزند گردید، دو دختر و پنج پسر بنامهای (حسین، عواد، اُعواید، خماس، خمیس) و  از زن دوم خود که از دیلمیان از طایفه بیت ایوزج ساکن سارون بود، خداوند پسری بنام  کرم به آنها عطاء فرمود.

عملکرد بسیار خوب عربهای بنی طرف  ساکن چرام و خویشاوندی با ایل بویر احمد و طیبی و سایر قبایل تا جایی پیش رفت که  صاحب زمین های مرغوب و مناسبی شدند. کشاورزی و دامداری (بویژه گاومیش، گوسفند و گاو  ) آنها را ثروتمند و مردمی غنی شده بودند که نقش بسزایی در اقتصاد چرام داشتند و  آسیاب آرد کل علیخان توانست مشکلات آرد و نان خود و برخی از ساکنین قبایل چرام را  حل نماید، این آسیاب تا چند سال پیش خرابه های آن موجود بود که هم اکنون ویران شده  است.

سر حد ایل سردسیری ایل عرب، دشت رم، تل خسرو، سرچنار و  سادات بوده است.

برای تصویر بزرگتر کلیک کنید

بعد از کشته شدن کریم خان  بویراحمدی به دست قباد سی سختی وضع بویر احمد دگرگون شد و ایل عرب مجبور شد در  لیشتر؛ روستای عربهای کنونی ساکن شوند و تا کنون در آنجا زندگی می کنند.

عده ای از عرب های ساکن چرام که از نظر پدری دیلمی و زیدانی هستند هم اکنون در چرام  زندگی می کنند و از طرف مادری با عرب های لیشتر خویشاوندی نزدیکی دارند.

یکی از فرزندان خانعلی بنام فریح که انسانی بسیار مؤمن و ثروتمند بود، هم اکنون  نوادگان او به جدّش قسم می خورند (جدّ کَل فریح) صاحب املاک و زمین های شمس العرب  لیشتر شد و توانست یک آسیاب آرد را در محدوده (آب کِل) لیشتر بخرد. از نوادگان بزرگ  فریح در شمس العرب می توان فریدون فریحی و خانعلی فریدونی را نام برد.

از بزرگان عربهای بنی طرف لیشتر که از نوادگان (فرهاد و خانعلی که پسر عمو بودند )  می توان از :

ناصر و منصور جعفرپور(پدر شهید جعفرپور)،  امامقلی فرهادی (از نوادگان حسین )، بهمن حاصلی (حاصل‌)، ظفر پاکدل (اعواید)، عبدی  خمیسی(خماس)، علیشاه پاکدل (عوّاد)، گودرز پور عرب (کَرَم) و کیکاووس عرب پور(علی  خان )، عزیز فریدونی (فریح)، جهان بخش صریحی (صریح) نام برد.

بعد از انقلاب:

شرایط  اقتصادی ـ اجتماعی و سیاسی مردم عربهای لیشتر به خاطر افراد تحصیلکرده از دیپلم تا  دکتری در امر مدیریت در شهرستان و مرکز استان‌، رونق کشاورزی بخاطر زمین های  حاصلخیزی که دارند شده است، اما هنوز به کمک مسئولین استان و شهرستان نیاز مبرم  دارند.

در زمان هشت سال دفاع مقدس، از جوان تا پیر مردم در  جنگ حضور دا شته اند و عده ای جانباز هستند و دارای سه شهید بزرگوار به نامهای :  جهانشیر پور عرب، علیرضا خمیسی و جعفر جعفر پور می باشند، و بیش از صد و چهل  خانوارکه متأسفانه بخاطر نداشتن شرایط خدماتی و رفاهی لازم مثل بعضی از رشته های  فنی، دبیرستانی و ایاب و ذهاب به شهرستان گچساران و عدم حمایت کافی از بخش کشاورزی  از طرف مسئولین شهرستان و استان، بتدریج شهرنشینی را به روستانشینی ترجیح داده و می  دهند.